Ortadoğu Gazetesi

Kanseri kanda teşhis eden cihaz geliştirdi

BİLİM VE TEKNOLOJİ / 2018-04-08 15:00:31

Kanseri kanda teşhis eden cihaz geliştirdi

İzmir'de dünyaya gelen 25 yaşındaki Türk bilim insanı Utku Mustafa Sönmez, lise eğitimini Aydın Adnan Menderes Anadolu Lisesinde tamamladıktan sonra İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Makina Mühendisliği Bölümü'nden mezun oldu.

Üniversiteye başladığı ilk yıllarda karikatür sanatçısı olma hedefiyle amatörce birçok dergiye çizimler yapan Sönmez, biyoloji ve tıbbi araştırmalara ilgi duymaya başladı.

Öğrenciliği süresince eğitim gördüğü üniversitede biyomühendislik laboratuvarlarında gönüllü olarak çalışan Sönmez, Prof. Dr. Levent Trabzon'un danışmanlığında ve arkadaşı Samir Jaber'in desteğiyle kandan kötü huylu kanser hücrelerini ayırmakta kullanılabilecek bir mikro akışkan çip geliştirdi.

Sönmez'in bilimsel çalışması, İTÜ ARI Teknokent tarafından düzenlenen ve 200'e yakın öğrencinin katıldığı yarışmada en iyi ikinci proje seçildi.

Cihaz kanser hücrelerini daha hiçbir organa zarar vermeden tespit ediyor

Mezuniyeti sonrası ABD'ye giden Sönmez, Carnegie Mellon Üniversitesinde biyomedikal mühendisliği alanında doktoraya başladı. İTÜ'de kullandığı teknik prensipleri başka projelerde de hayata geçirmeyi başaran genç bilim insanı, burada da kandaki kanser hücrelerinin belirlenmesine yönelik bilimsel çalışmalara devam etti. Yaklaşık 2 yıl bu proje üzerinde çalışan Sönmez, kanser hücrelerinin henüz herhangi bir organa sirayet etmeden kan dolaşımında tespitine yönelik uygulamalarda kullanılacak cihaz geliştirmeyi başardı.

Utku Mustafa Sönmez, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kanserin, vücudun belli bir bölgesindeki hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalarak başka organlara da sıçrayabildiğini, bu süreçte erken teşhisin çok önemli olduğunu söyledi.

Kanserli hücrelerin son teknolojik erken teşhis cihazlarla yapılan taramalar sonucunda keşfedilse bile çoğunlukla geç kalındığı görüşünü savunan Sönmez, "Bu noktada kanserin çok daha erken safhalarda teşhis edilmesini sağlamak gerekiyor. Bunu yapabilmek için de geleneksel kanser teşhis yöntemlerinin dışına çıkıp, kan dolaşımındaki kanser hücrelerini tespit edebilecek bir cihaz geliştirdik." dedi.

Cihazın altyapısını Türkiye'de oluşturdu

Sönmez, söz konusu hastalığın, oluştuğu dokudan bir diğerine büyük ölçüde kan dolaşımıyla yayıldığını dile getirdi.

Kanserin başka bir organa giren kılcal damarlara ulaştığını ve buradan damar dışına çıkarak bu bölgeyi işgal ettiğini anlatan Sönmez, şöyle konuştu:

"Kandaki bu kanser hücreleri bir şekilde tespit edilebilirse, hastalık başka organlara yayılmadan tedaviye başlanabilir. İşte geliştirdiğimiz cihaz da bu düşünceden ortaya çıktı. Cihaz, İTÜ Nanoteknoloji Merkezindeki temiz odalarda üretilen özel geometrilere sahip mikro kanallardan oluşuyor. Bunlar saç telinden küçük kanallar. Bu kadar küçük kanalla hücreleri çok daha yüksek bir isabetle kontrol edebiliyoruz. Alınan 1-2 mililitre kan örneği cihazdaki mikro kanala belli bir debide pompalanıyor. Kan örneğinde milyarlarca kan hücresinin yanında eser miktarda metastatik kanser hücresi de bulunuyor. Kanser hücreleri kanda oran olarak çok çok düşük seviyelerde. Bu oran 1/1 milyar kadar düşük bile olabilir. Yani bu 1 milyar kan hücresini inceleyip içerisindeki 1 tane kanser hücresini tespit etmeyi amaçlıyoruz. Bunu da mikro kanalın içerisinde oluşturduğumuz akış kuvvetlerinden yararlanarak yapıyoruz."

Ulusal patentini aldı

Mikro kanala aktarılan kanın cihaz çıkışında ikiye ayrıldığını vurgulayan Sönmez, ayrıştırılan numunelerin daha sonra laboratuvarda biyolojik testlere tabi tutularak kanserli hücrenin hangi organdan çıkıp dolaşıma girdiğinin saptandığına işaret etti.

İncelenen kanser hücrelerinin tipinin de belirlendiğini anlatan Sönmez, "Burada hangi tür tedavi uygulanırsa hastanın iyileşeceği ortaya çıkmış oluyor. Cihazın ulusal patentini aldık. Yaklaşık 2 ay önce uluslararası patent için başvurumuzu gerçekleştirdik. Şu anda 'patent pending' durumundayız. Laboratuvar testleri daha ileri aşamada devam ediyor. Bunun devamında klinik testlere başlayacağız." şeklinde konuştu.

Sönmez, halen test aşamasında olan cihazın nihai gelişimini tamamlayıp uluslararası kullanım belgesini aldıktan sonra ucuza üretilmek amacıyla "kullan at" formuna da indirgenebileceğini sözlerine ekledi. (A.A)


 


Diğer BİLİM VE TEKNOLOJİ Haberleri

AB'den Google'a rekor ceza

AB'den Google'a rekor ceza

AB, Android işletim sisteminde piyasa hakimiyetini kötüye kullandığı gerekçesiyle Google'a 4,3 milyar avro para cezası verdi.   Avrupa Birliği (AB) Komi...

Twitter'dan büyük temizlik

Twitter'dan büyük temizlik

Sosyal medya uygulaması Twitter, sahte ve bot hesaplar, dezenformasyon ve diğer kötü niyetli kullanım girişimlerine karşı mücadeleyi arttırdı.   Sosyal medya uyg...

Tehditlere karşı yerli kalka

Tehditlere karşı yerli kalka

Savunma sanayisindeki yerlileştirme çabası zırh teknolojilerinde de yoğun olarak sürüyor. Bu alanda Türkiye'de geliştirilen ürünlerin sayısı hızla artark...

Juno Jüpiter'in uydularından İo'da yanardağ olduğunu saptadı

Juno Jüpiter'in uydularından İo'da yanardağ olduğunu saptadı

NASA'dan yapılan açıklamada, Jüpiter'in sırlarını araştırmak üzere gönderilen Juno uzay aracının, İo'nun güney kutbunda yeni bir ısı kay...

Renkli ve 3 boyutlu röntgen ilk kez insan üzerinde denendi

Renkli ve 3 boyutlu röntgen ilk kez insan üzerinde denendi

Yeni Zelandalı bilim adamlarının, ilk kez renkli ve 3 boyutlu röntgeni insan üzerinde denediği bildirildi. Phys.org. adlı internet sitesinin haberine göre, gör&uum...

Üniversitelilerin el emeği göz nuru elektromobil: Ayvaz

Üniversitelilerin el emeği göz nuru elektromobil: Ayvaz

TÜBİTAK'ın düzenleyeceği "Alternatif Enerjili Araç Yarışları" kapsamında elektrikle çalışan araç üreten Abant İzzet Baysal &Uum...

Tüm zamanların en üretken gezegen avcısı sona yaklaşıyor

Tüm zamanların en üretken gezegen avcısı sona yaklaşıyor

Space.com'un haberine göre, NASA yetkilileri, yakıtı çok azalan ve sona yaklaşan Kepler'i, gelecek ay başında elde ettiği son verileri Dünya'ya gönderebilmes...

Mini radar özel kuvvetlerin gözü kulağı olacak

Mini radar özel kuvvetlerin gözü kulağı olacak

Türkiye'de yakın zamanda yerli olarak üretilen Duvar Arkası Radar'ın (DAR), güvenlik güçlerinin talepleri doğrultusunda yeni tipleri üretiliyor. ...

Dünya bugün saatte 3 bin 600 kilometre daha yavaş dönecek

Dünya bugün saatte 3 bin 600 kilometre daha yavaş dönecek

Dünya TSİ 20.46'da bu yıl Güneş'ten en uzak noktada olacak. Buna Afel veya Günöte deniliyor. Peki bu gezegenimizin dönme hızını neden etkiliyor? İşte Gü...

İngiltere'de bir çift bilinçlerini yitirmiş halde bulundu

İngiltere'de bir çift bilinçlerini yitirmiş halde bulundu

İngiltere Terörle Mücadele Birimi Ulusal Koordinatörü Neil Basu, son gelişmelere ilişkin yaptığı açıklamada, çiftten alınan ve incelenmek üzere Porton...