Ortadoğu Gazetesi

Ölüleriyle yaşayan halkın hafızası: Osmanlı mezar taşları

KÜLTÜR SANAT / 2018-04-13 15:36:04

Ölüleriyle yaşayan halkın hafızası: Osmanlı mezar taşları

Osmanlı'nın gündelik hayatın içinde oluşturduğu bu "manevi istirahat bahçeleri" ve yüksek kültürünün yansıması mezar taşları, geçmişten günümüze uzanan zarafet vesikaları olarak hala ayakta.

 

Yahya Kemal Beyatlı'nın Türkiye'nin nüfusuna ölüleri de dahil ederek, "Zira biz onlarla bir arada yaşarız." çıkarımında bulunmasına neden olan bir kültürün vücuda gelmiş halidir mezar taşları.

 

Osmanlı'nın gündelik hayatın içinde oluşturduğu bu "manevi istirahat bahçeleri" ve yüksek kültürünün yansıması mezar taşları, geçmişten günümüze uzanan zarafet vesikaları olarak hala ayakta.

 

Modernliğin eskiyi yok eden taarruzuna rağmen varlığını sürdüren mezar taşları, taş işçiliği, yazı ve edebi sanatların bir araya geldiği eşsiz örnekleri barındırıyor.

 

Mezar taşlarının genel defnin gerçekleşmediği hazirelerde daha sık rastlanan eserler olmasının yanında, birçok güzel örneklerinin yurt dışına çıkarıldığı biliniyor.

 

Hayatın her köşesinde güzellik ve estetiği yakalama gayretindeki Türk-İslam sanatının bir ürünü olan mezar taşlarının en nadide örneklerine, Süleymaniye ve Sultan 2. Mahmud Türbesi gibi hazirelerde rastlamak mümkün.

 

"Taştaki ifadeleri ortaya koyacak kimse kalmadı"

Özellikle Zeytinburnu'ndaki tarihi mezar taşları konusunda araştırmalar yapan Yalova Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Türk İslam Sanatları Tarihi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Süleyman Berk, AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Berk, mezar taşının bir kültür olduğunu dile getirerek, "Genelde maziden bir kopuş var. Bu bizim için çok daha trajik oldu. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın ifadesiyle 'Bir zevk çökmesi var.' Sanatın birçok alanında böyle bir durum söz konusu. Mezar taşları da böyleydi. Şimdi isteseniz de bunu canlandıramazsınız. Çünkü o taşı yapacak işçiyi bulamazsınız. Taştaki ifadeleri ortaya koyacak kimse kalmadı." dedi.

Özellikle tekke hazirelerinde yüksek edebi ifadelerin yer aldığı mezar taşlarının bulunduğunu aktaran Berk, bazı ölüm tarihlerinin ebcet hesabıyla taşa yazıldığını kaydetti.

 

Osmanlı mezar taşlarının yazısına bakmadan birçok şey anlaşılır

Berk, Osmanlı mezar taşlarının yazısına bakmadan kadın veya erkek kişiye ait olup olmadığının anlaşılabildiğini dile getirerek, "Kadın mezar taşlarında başlık yoktur. Kadın zarafetini aksettirecek çiçekler, motifler vardır. Erkek mezar taşlarında, mezarda medfun kişinin sosyal hayattaki statüsünü belirten bazı başlıklar olur. Tarikat mensubu ise bunu da anlayabilirsiniz. Bunlar zengin ve yüksek bir kültürün örnekleridir." değerlendirmelerinde bulundu.

 

Osmanlı'da yerleşimlerin cami ve mescitleri merkez alarak düzenlendiğini ve geliştiğini aktaran Berk, bu cami ve mescitlerin etrafında da mutlaka hazirelerin olduğunu belirtti.

 

"Ölüm insanı dengede tutar"

Berk, ölümün hayatın tek gerçeği olduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Ölüm insanı dengede tutar. Bu mezar taşlarında da bunu görürüz. Yaşayanlara kendine gelmesini hatırlatır. Bizim kültürümüzde mezarlıklara saygı vardır. Yanından geçerken mutlaka Fatiha okuruz. Bunu yaparken de gözümüz oradaki yazılara takılır. Bu da bizim dengede kalmamıza katkı sağlar. Mezarlıklarımızda ürperti yoktur. Taşların güzelliği ile çok munis bir yerdir."


 


Diğer KÜLTÜR SANAT Haberleri

Saz ustası Hayri Dev hayatını kaybetti

Saz ustası Hayri Dev hayatını kaybetti

UNESCO tarafından "Yaşayan İnsan Hazinesi Kültürel Miras Taşıyıcısı" seçilen saz ustası Hayri Dev, 85 yaşında yaşamını yitirdi.   Birleşmiş M...

YILIN EN BÜYÜK MÜZİK FESTİVALİ...

YILIN EN BÜYÜK MÜZİK FESTİVALİ...

Burn Enerji İçeceği tarafından düzenlenen ve 5 sahnede 86 DJ ile kesintisiz müzik deneyimi sunan Big Burn İstanbul festivali şimdiden tükenen kamplı bilet kategorisi ile...

Sıcak hava balonları 15 Temmuz için havalandı

Sıcak hava balonları 15 Temmuz için havalandı

UNESCO Dünya Mirası listesinde bulunan Pamukkale'de, FETÖ'nün 15 Temmuz 2016'daki hain darbe girişiminin ikinci yıldönümünde 15 Temmuz şehitl...

Gün doğumunu Zeugma'da karşıladılar

Gün doğumunu Zeugma'da karşıladılar

Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Nizip ilçesine 10 kilometre mesafedeki Belkıs Mahallesiyakınlarında bulunan, milattan önce 2&#...

Göbeklitepe'de yeni bulgulara rastlandı

Göbeklitepe'de yeni bulgulara rastlandı

Tarihin başlangıç noktası olarak nitelendirilen Göbeklitepe'de, 15 mega anıtsal tapınak ile 200'den fazla dikili taşın daha olduğu tespit edildi. Harran &U...

Tuz Gölü'nün 'kırmızı beyaz' güzelliği

Tuz Gölü'nün 'kırmızı beyaz' güzelliği

Kışın buz mavisi, yazın beyaz rengiyle dikkati çeken Tuz Gölü'nde, bugünlerde bir alg türü olan "dunaliella salina"lar nedeniyle kırmızı be...

Kapadokya'ya gelen turist sayısı son 3 yılın zirvesinde

Kapadokya'ya gelen turist sayısı son 3 yılın zirvesinde

Peribacaları, doğal kaya oluşumlarıyla kaplı vadileri, yer altı yerleşim alanları, kayadan oyma tarihi manastırları ve sıcak hava balon turlarıyla doğa, kültür ve tarih turiz...

Afyonkarahisar'ın "rengarenk" tarihi evleri

Afyonkarahisar'ın "rengarenk" tarihi evleri

Kültür ve Turizm Bakanlığınca Afyonkarahisar'ın Akmescit Mahallesi'nde başlatılan restorasyon çalışmasıyla kentin tarihi dokusuna uygun olarak yenilenen evler...

ISPARTA HERKESİN HAYRAN OLDUĞU BİR KENT OLACAK

ISPARTA HERKESİN HAYRAN OLDUĞU BİR KENT OLACAK

Isparta Belediye Başkanı Yüksek Mimar Yusuf Ziya Günaydın, Dede Korkut Müzesi için Oymacılık Sanat Merkezinde Dede Korkut'un 12 ayrı hikayesinin ahşap üzerinde...

Toroslardan Akdeniz'e asfalt seferberliği

Toroslardan Akdeniz'e asfalt seferberliği

Adana'nın 15 ilçesinde, Toroslardan Akdeniz'e kadar uzanan 14 bin kilometrekarelik sorumluk sahasında 4 yılda 2 bin 450 kilometre yol 102 köprü ve menfez, bin 403 kilome...