Ortadoğu Gazetesi

Ölüleriyle yaşayan halkın hafızası: Osmanlı mezar taşları

KÜLTÜR SANAT / 2018-04-13 15:36:04

Ölüleriyle yaşayan halkın hafızası: Osmanlı mezar taşları

Osmanlı'nın gündelik hayatın içinde oluşturduğu bu "manevi istirahat bahçeleri" ve yüksek kültürünün yansıması mezar taşları, geçmişten günümüze uzanan zarafet vesikaları olarak hala ayakta.

 

Yahya Kemal Beyatlı'nın Türkiye'nin nüfusuna ölüleri de dahil ederek, "Zira biz onlarla bir arada yaşarız." çıkarımında bulunmasına neden olan bir kültürün vücuda gelmiş halidir mezar taşları.

 

Osmanlı'nın gündelik hayatın içinde oluşturduğu bu "manevi istirahat bahçeleri" ve yüksek kültürünün yansıması mezar taşları, geçmişten günümüze uzanan zarafet vesikaları olarak hala ayakta.

 

Modernliğin eskiyi yok eden taarruzuna rağmen varlığını sürdüren mezar taşları, taş işçiliği, yazı ve edebi sanatların bir araya geldiği eşsiz örnekleri barındırıyor.

 

Mezar taşlarının genel defnin gerçekleşmediği hazirelerde daha sık rastlanan eserler olmasının yanında, birçok güzel örneklerinin yurt dışına çıkarıldığı biliniyor.

 

Hayatın her köşesinde güzellik ve estetiği yakalama gayretindeki Türk-İslam sanatının bir ürünü olan mezar taşlarının en nadide örneklerine, Süleymaniye ve Sultan 2. Mahmud Türbesi gibi hazirelerde rastlamak mümkün.

 

"Taştaki ifadeleri ortaya koyacak kimse kalmadı"

Özellikle Zeytinburnu'ndaki tarihi mezar taşları konusunda araştırmalar yapan Yalova Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Türk İslam Sanatları Tarihi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Süleyman Berk, AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Berk, mezar taşının bir kültür olduğunu dile getirerek, "Genelde maziden bir kopuş var. Bu bizim için çok daha trajik oldu. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın ifadesiyle 'Bir zevk çökmesi var.' Sanatın birçok alanında böyle bir durum söz konusu. Mezar taşları da böyleydi. Şimdi isteseniz de bunu canlandıramazsınız. Çünkü o taşı yapacak işçiyi bulamazsınız. Taştaki ifadeleri ortaya koyacak kimse kalmadı." dedi.

Özellikle tekke hazirelerinde yüksek edebi ifadelerin yer aldığı mezar taşlarının bulunduğunu aktaran Berk, bazı ölüm tarihlerinin ebcet hesabıyla taşa yazıldığını kaydetti.

 

Osmanlı mezar taşlarının yazısına bakmadan birçok şey anlaşılır

Berk, Osmanlı mezar taşlarının yazısına bakmadan kadın veya erkek kişiye ait olup olmadığının anlaşılabildiğini dile getirerek, "Kadın mezar taşlarında başlık yoktur. Kadın zarafetini aksettirecek çiçekler, motifler vardır. Erkek mezar taşlarında, mezarda medfun kişinin sosyal hayattaki statüsünü belirten bazı başlıklar olur. Tarikat mensubu ise bunu da anlayabilirsiniz. Bunlar zengin ve yüksek bir kültürün örnekleridir." değerlendirmelerinde bulundu.

 

Osmanlı'da yerleşimlerin cami ve mescitleri merkez alarak düzenlendiğini ve geliştiğini aktaran Berk, bu cami ve mescitlerin etrafında da mutlaka hazirelerin olduğunu belirtti.

 

"Ölüm insanı dengede tutar"

Berk, ölümün hayatın tek gerçeği olduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Ölüm insanı dengede tutar. Bu mezar taşlarında da bunu görürüz. Yaşayanlara kendine gelmesini hatırlatır. Bizim kültürümüzde mezarlıklara saygı vardır. Yanından geçerken mutlaka Fatiha okuruz. Bunu yaparken de gözümüz oradaki yazılara takılır. Bu da bizim dengede kalmamıza katkı sağlar. Mezarlıklarımızda ürperti yoktur. Taşların güzelliği ile çok munis bir yerdir."


 


Diğer KÜLTÜR SANAT Haberleri

Türkiye, 'Çingene kızı' mozaiğinin ABD'deki parçalarının peşinde

Türkiye, 'Çingene kızı' mozaiğinin ABD'deki parçalarının peşinde

Türkiye, Gaziantep'in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti'nde, 1960'lı yıllarda kaçak kazırlarla çıkarılıp yurt dışına kaçırılan ve 2012'...

Indiana Jones'un şapkası 520 bin dolara satıldı

Indiana Jones'un şapkası 520 bin dolara satıldı

Amerikalı aktör Harrison Ford'un Indiana Jones filminde giydiği fötr şapka açık artırmada yaklaşık yarım milyon dolara satıldı.       D...

Oytun Şanal hayatını kaybetti!

Oytun Şanal hayatını kaybetti!

Usta sanatçı Oytun Şanal hayatını kaybetti. Kötü haberi Onur Akay duyurdu       Duyurduğu kötü haberler nedeni ile magazin camiasında...

Bu hafta 11 film vizyona girecek

Bu hafta 11 film vizyona girecek

 Türkiye'deki sinema salonlarında bu hafta 5'i yerli 11 film vizyona girecek.     Corin Hardy'nin yönettiği; Taissa Farmiga, Bonnie Aarons, Jonny ...

Emmy Ödülleri sırasında bakın en çok kim konuşuldu?

Emmy Ödülleri sırasında bakın en çok kim konuşuldu?

Bu yıl 70'incisi düzenlenen Emmy Ödülleri'nde kazananlar belli oldu. İşte ödülden sonra en çok konuşulan kişiler       &n...

27. Uluslararası Panorama Konferansı 19 Eylül’de İstanbul’da başlıyor

27. Uluslararası Panorama Konferansı 19 Eylül’de İstanbul’da başlıyor

Kültürel miras ve müzecilik alanında önemli projelere imza atan İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Kültür AŞ, 27. Uluslararası Panorama Konferansı&r...

Nysa Antik Kenti'nde taban mozaiği bulundu

Nysa Antik Kenti'nde taban mozaiği bulundu

Aydın'ın Sultanhisar ilçesindeki Nysa Antik Kenti'nde yürütülen kazı çalışmalarında, milattan sonra 4. yüzyıla ait olduğu değerlendirilen mozaikli...

Sarah Jio yeni çıkacak kitabının tanıtımı için Türkiye'ye geliyor

Sarah Jio yeni çıkacak kitabının tanıtımı için Türkiye'ye geliyor

  Tüm dünyada kitapları milyonlarca satan romantik edebiyatın popüler ismi Sarah Jio, yeni romanı “Paris’ten Çiçeklerle”nin tanıtımı i&...

70. Emmy Ödülleri sahiplerini buldu

70. Emmy Ödülleri sahiplerini buldu

  ABD'de "Televizyonun Oscarları" olarak nitelendirilen Emmy Ödülleri'nde bu yıl 5 dalda ödül kazanan "The Marvelous Mrs Maisel" dizisi &o...

Tarık Akan mezarı başında anıldı

Tarık Akan mezarı başında anıldı

Yeşilçam'ın efsane oyuncusu Tarık Akan vefatının ikinci yılında mezarı başında anıldı.     Anma törenine Tarık Akan'ın hayat arkadaşı Acun...