Ortadoğu Gazetesi

Osmanlı Devleti'nin ilk kadısı; ''Dursun Fakih''...

İhsan Muslu / 2018-01-11 08:26:21

Osmanlı Devleti'nin ilk kadısı Dursun Fakih,

Konya'da yetişmiş alim ve fıkıh adamıdır. 

Doğum tarihi belli değildir. 

Tahsil hayatının ilk dönemi Ahilerin yoğun olarak faaliyette bulunduğu Konya'da geçmiştir. 

Moğol askerlerinin ve Selçukluların baskısından batı bölgelerine göç eden alimler arasında Dursun Fakih de vardır. 

O Selçuklu Devleti'nin ömrünü tamamladığının ve bayrağı Söğüt'te kurulan küçücük bir beyliğin lideri olan Osman Bey'in devralacağının bilincindedir.

Dursun Fakih'in doğduğu yıllarda, kesin doğum tarihi tam olarak belli olmamakla birlikte 1260'tan sonra olabilir.

Konya'da Ahi alimler çoğunluktaydı ve eğitim ve öğretimde faal idiler. 

Konya'daki ahi alimlerden ilk tahsilini alan Dursun Fakih,  

Moğol baskısına dayanamayan alimlerle birlikte nispeten Moğol nüfuzunun daha az olduğu uç bölgelere doğru göç etmiş ve Eskişehir'de İtburnu denen mevki'e gelerek Şeyh Edebali'ye intisap etmiştir. 

Ondan, tefsir, hadis ve fıkıh dersleri aldı. 

Osman Bey'in Doğu Romalılarla yaptığı sınır savaşlarına, 

gazalara katıldı. 

Cephede mücahitlere destek vererek onları cesaretlendiriyordu. 

Dursun Fakih, Osman Bey'in yanında savaşlara katıldıktan sonra devletin dini işlerini üzerine aldı. 

Özellikle Şeyh Edebali'nin vefatından sonra dini meselelerde onun fetvasına müracaat edildi.

Mecdi Efendi, Şakayıkın Numaniye Tercümesinde, 

Dursun Fakih, Karacahisar'a kadı tayin edildiğini ve Osman Gazi adına hutbe okuduğunu ve Eskişehir'de bayram namazı kıldırdığını yazmaktadır.

Tacü't-Tevarih yazarı Hoca Sadedin Efendi, 

Dursun Fakih'in Karamanlı olduğunu, 

Şeyh Edebali'nin yanına giderek ondan tefsir, 

hadis ve fıkıh tahsil ettiğini, 

daha sonra Şeyh Edebaliye damat olduğunu, 

Edebalinin vefatından sonra fetva makamını işgal edip din işlerini yürüttüğünü belirtmiştir. 

Şeyh Edebali'nin yanında tefsir, hadis ve fıkıh tahsil ettiği, 

daha sonra ona damat olduğu ve onun vefatından sonra müftülük makamını işgal ettiği kayıtlıdır.

İhlas Yayınlarının Osmanlı Padişahları Ansiklopedisi Dursun Fakih maddesinde şu ilginç ifadeler yer verilmektedir; 

"Türkiye Selçuklu Sultanının Gazan Han tarafından İran'a götürülmesinden sonra Selçuklu devleti parçalandı. 

Ortaya çıkan her bey yer ve sancak aramaya başladı. 

Bu haber Osman Bey'e ulaşınca Mecliste bulunan Dursun Fakih, 

Osman Bey'e şu teklifi yaptı; 

Beyimi Cenab-ı Hak size sığınacak yer arayan Müslümanları bir araya toplayıp idare etme basiretini ve gücünü ihsan etmiştir. 

Allah'ü Te'ala'nın inayeti, dua ordusunun himmet ve bereketiyle, 

gaza ordusunun kuvvet ve kudretiyle çevrenizdeki tekfurları dize getirip bir çoklarının topraklarını mülkünüze dahil ettiniz. 

Şimdi sıra Anadolu topraklarını ehil olmayanların elinden kurtarıp ahalisini huzura kavuşturmanın sırası gelmiştir. 

Müsaade buyurun da adınıza hutbe okuyup, sizi sultan ilan edelim."

Halbuki o devre yakın bir zaman diliminde yaşamış olan Aşıkpaşazade'nin ifadesine göre, hutbe okutulması fikri direk Osman Bey'den gelmektedir.

Ayrıca Osman Gazi adına hutbe okunmasında Dursun Fakih tereddütlüdür ve Selçuklu Sultanından izin alınması gerektiğini belirtmesi üzerine Osman Bey'in verdiği cevap çok ilginçtir. 

Benim bu kaleyi fethetmemde Sultanın dahili nedir ki. 

Bu olayı Aşıkpaşazade, Tevarih-i Ali Osman'da şöyle anlatır:

"Osman Gazi Karacahisar'ı aldı. Şehrin evleri boş kaldı.  

Germiyan vilayetinden hayli halk geldi ondan ev dilediler. 

Osman Gazi verdi. Bir nice kiliseler dahi vardı. 

Mescit ettiler ve Pazar dahi kurdular. 

Bu kavim ittifak ettiler; 

"Cuma namazı kılalım, Ve hem bir kadı dahi dileyelim" dediler.  

Dursun Fakih derlerdi bir aziz vardı ve o kavme imamlık ederdi. 

Ona söylediler. O dahi geldi. Osman Gazi'nin kayın atası Şeyh Edebali'ye söyledi.  

Dahi söz tamam olmadan Osman Gazi geldi ve sordu; 

"Muradların bileydi."  

Osman Gazi der; "Her ne kim size gerekdir onu edin," der. 

Dursun Fakih "Hanım, sultandan izin gerektir," der.  

Osman Gazi der; 

"Bu şehri hod kendi kılıcımla aldım. 

Sultanın bunda dahili var kim andan izin alim. 

Ona sultanlık veren Allah bana da hanlık verdi" dedi.  

"Eğer minneti şu sancaksa ben hod kendi sancağıyla götürüp uğraştım. 

O eğer ederse kim ben Al-i Selçukum derse ben hod Gök Alp nesliyim. 

Eğer bu vilayete ben onlardan önden geldim derse Süleyman Şah onlardan hod önce geldi" ve ol kavim dahi razı oldu. 

Kadılığı ve hatipliği Dursun Fakih'e verdi. 

Cuma hutbesini Karacahisar'da okundu. Bayram hutbesi Eskişehir'de okundu" 

Dursun Fakih'in Osmanlı Devleti'nin istiklalini ilan etmesi bakımından çok önemlidir. 

Osman Bey, Karacahisar'ı 1288'de fethetti. 

Burada bir hutbe okunması, özellikle hutbenin Osman Gazi adına okunması, Osmanlı devletinin bağımsızlığını daha öne çekmektedir. 

Yani Osmanlı Devleti bağımsızlığını 1299'da değil,1288'de kazanmıştır. 

Bu zamana kadar hutbe Anadolu'daki Selçuklu devleti adına okunuyordu. 1288'den sonra hutbe, direk Osmanlı Sultanı adına okunur oldu.

Vefatı:

Şehy Edebali'nin 1326'da vefat edip onun yerine müftülük makamına oturan Dursun Fakih'in ne zaman vefat ettiği belli değildir. 

Bazı kaynaklar onun 1351'de Süleyman Paşa'nın ordusunu Çanakkale boğazından Çimpe kalesine çıkarırken hayatta olduğundan bahsettiğine göre vefatı 1352'den sonradır. 

Kabir Bilecik'te Şeyh Edebali Türbesi içindedir. 

Şeyh Edebali gibi Osmanlı Devleti'nin kuruluş mimarlarından olan birinin yanında bulunması, 

ondan tefsir, hadis, fıkıh ve Türk töresi hakkında ders alması onun ne kadar mümtaz bir kişi olduğunu gösterir.




 


Diğer Makaleleri

- Dinimizde istişarenin önemi... / Tarih : 2018-04-20 09:51:01
- İnanan insanlar Resulullah'ın varisleridir.... / Tarih : 2018-04-19 09:26:58
- Ah şu gönül iklimimiz var ya.... / Tarih : 2018-04-18 10:02:11
- Tophane-i Amire... / Tarih : 2018-04-17 09:19:26
- Eyüp Sultan'da medfun bir veli Murad-ı Buhari... / Tarih : 2018-04-16 09:03:19
- Zeydiler... / Tarih : 2018-04-15 09:59:50
- Horasanizade Derviş Ali Dede... / Tarih : 2018-04-14 10:16:48
- Dede Ömer Ruşeni... / Tarih : 2018-04-12 09:25:12
- Osmanlıda Bilim... / Tarih : 2018-04-12 09:24:03
- Halet Efendi... / Tarih : 2018-04-10 09:20:43
- Hekimbaşı Salih Efendi... / Tarih : 2018-04-09 08:52:53
- Yalancı Peygamberlerin Ortaya Çıkması... / Tarih : 2018-04-08 09:37:29
- Ahmed Yekdest Cüryani... / Tarih : 2018-04-07 09:21:04
- 25 yılda fethedilebilen Kandiye Kalesi... / Tarih : 2018-04-06 08:39:01
- İnsanın bedeninde ruhudur edeb... / Tarih : 2018-04-03 08:59:11
- Abdülhay Efendi... / Tarih : 2018-04-02 09:30:58
- Büveyhiler.... / Tarih : 2018-03-31 09:09:59
- Osmanlı Hakimiyetinin Sonuna Kadar Kerbela... / Tarih : 2018-03-30 09:06:57
- Molla Şemseddin Fenari... / Tarih : 2018-03-29 09:02:19

Diğer İhsan Muslu Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »