Ortadoğu Gazetesi

Canbirdi Gazali...

İhsan Muslu / 2018-03-11 08:31:47

İslam birliğini kurma idealini gerçekleştirmek amacıyla Memluk Sultanlığını Devlet-i Aliyye'ye ilhak eden Yavuz Sultan Selim, 

bu harekat çerçevesinde günümüz Suriye'sini de Osmanlı topraklarına katmıştı. 1520'de Yavuz Sultan Selim'in vefat haberini alınca Melik Eşref unvanıyla Suriye'de hükümdarlığını ilan eden Canbirdi Gazali, 

kendi adına hutbe okutup para bastırdı. 

Günümüz Suriye'si Hz.Ömer döneminde Doğu Roma İmparatorluğu'ndan alınarak İslam devleti topraklarına katılmış ve uzun süre Muaviye b. Ebu Süfyan'ın genel valiliği altında kalmıştır. 

661 yılında Emevi Devleti'nin kurulup Şam'ın başşehir olmasından sonra Suriye'nin önemi daha da artmıştır. 

Abbasi hanedanının idare merkezi olarak Bağdat'ı seçmesi üzerine eski önemini kaybeden Suriye'de Abbasi yönetimine karşı ayaklanmalar çıkmışsa da bastırılmıştır. 

Daha sonra Tolunoğulları idaresine giren Suriye'de yayılmaya başlayan Şii hareketleri istikrarı tamamen bozmuştur.

11. yüzyılda Şii Fatımi hanedanı döneminde ortaya çıkan Dürziliğin Suriye'ye sıçramasının ardından bölge Selçuklu Türklerinin yönetimine geçer. 

Suriye Selçuklularının ortadan kalkmasıyla burada Şam Atabeyliği kurulur. 

Fakat ülkenin çeşitli bölgelerinde Nusayri, Dürzi ve İsmaili gibi Rafızi 

''Ehl-i sünnete aykırı'' unsurlar varlığını sürdürüyordu.

Daha sonra Haçlı seferleri sırasında zor günler yaşayan ülke, 

Selahaddin Eyyubi'nin yönetimi zamanında tekrar istikrara kavuştuysa da onun ölümünden sonra yeniden kargaşa dönemine girdi; 

çok geçmeden Moğol istilasına uğradı. 

Ancak Moğollara ağır bir darbe indiren Kahire merkezli Memluk Sultanlığı, 

daha sonra İlhanlı saldırılarını da durdurmayı başardı. 

Fakat Timur'un tahribatına engel olamadı. 

Memluklar döneminde Suriye'nin önemli şehirleri naib denilen Memluk emirleri tarafından yönetildi. 

Fakat Haçlı ve Moğol saldırıları Suriye'yi her yönden sarsmış, buna bağlı olarak da sürekli isyanlara sahne olmuştu.

Sünni İslam birliğini kurma idealini gerçekleştirmek amacıyla Memluk Sultanlığını Devlet-i Aliyye'ye ilhak eden Yavuz Sultan Selim, 

bu harekat çerçevesinde günümüz Suriye'sini de Osmanlı topraklarına katmıştı. Osmanlı kaynaklarında cennet kokulu Şam, yani Şam-ı cennet-meşam olarak geçen bu şehir, eyalet olarak doğrudan merkeze bağlanmış, 

ilk valiliğine de ertesi yılın Şubat ayında Memluk beylerinden Canbirdi Gazali getirilmiştir.

Sünni İslam birliğini kurma idealini gerçekleştirmek amacıyla Memluk Sultanlığını Devlet-i Aliyye'ye ilhak eden Yavuz Sultan Selim, 

bu harekat çerçevesinde günümüz Suriye'sini de Osmanlı topraklarına katmıştı. Özerk devlet peşinde bir asi:

Osmanlı padişahı tarafından firari Tomanbay'ın peşinden gönderilen ve yakalanıp katl edilmesinde etkili olan Canbirdi, 

daha sonra Gazze, Safed, Kudüs, Kerek ve Nablus sancaklarının beyi yapılmış, çok geçmeden bu görevlerine ilaveten kayd-ı hayat ''ömür boyu'' şartıyla Şam beylerbeyliğine, hatta bir bakıma Suriye valiliğine getirilmiştir. 

2 yıl kadar süren bu görevi esnasında civardaki aşiret ve kabile isyanlarını bastırmak ve Hac yolunun güvenliğini sağlamakla meşgul olmuş, 

bu arada Memluk ileri gelenlerini himayeye devam etmiştir.

1520'de Yavuz Sultan Selim'in vefat haberini alınca Melik Eşref unvanıyla Suriye'de hükümdarlığını ilan eden Canbirdi Gazali kendi adına hutbe okutup para bastırdı. 

Bu arada Mısır'dan kaçan Çerkezlerle, Nablus ve Kerey bedevilerinden 

15 bin atlı, 800 kadar da yeniçeri benzeri yaya askeri tertip etti. 

Amacı Memluk Sultanlığını ihya etmekti.

Bu arada Safevi hükümdarı Şah İsmail'e, Dulkadirli Şehsuvaroğlu Ali Bey'e, Ramazanoğlu Piri Bey'e ve Osmanlı'nın Kahire valisi Hayır Bey'e mektuplar ve elçiler göndererek desteklerini almaya kalkıştı. 

Rodos şövalyelerinden de ateşli silah ve mühimmat talebinde bulundu.

Önce Beyrut ve Trablusşam gibi kıyı şehirlerini işgal eden Gazali, 

Humus ve Hama'yı yağmaladıktan sonra Halep üzerine yürüyerek kuşatmış, fakat çok şiddetli bir direnişle karşılaşmıştır. 

Yerli Halep halkının Osmanlı garnizonunun yanında oluşu ve direnişi takdire şayandır. 

Hayır Bey'in Gazali üzerine hareketini uygun bulmayan Osmanlı hükümeti Vezir Ferhad Paşa kumandasında Anadolu'dan sevk ettiği kuvvetlerle meseleyi çözme yoluna gitmiştir. 

Daha Ferhad Paşa gelmeden Dulkadirli Türkmen Beyi 

Şehsuvaroğlu Ali Bey önden giderek Halep şehrini muhasaradan 

kurtarmış, Gazali'nin peşine düşmüştür.

Şam muhafızı olan yeniçerileri bir ziyafet sırasında topluca katleden Gazali, üzerine gelen Osmanlı kuvvetlerini Şam'ın dışında Mastaba denilen yerde karşılamış, fakat sabahtan öğleye kadar süren savaşta yenilerek kaçmak zorunda kalmıştır. 

Birkaç gün derviş kıyafetiyle dolaşan Canbirdi Gazali bir rivayete göre, 

hazinedarı Ali'nin ihbarıyla yakalanıp başı kesilerek, bir başka rivayete göre ise, kaçarken okla vurularak öldürülmüştür. 

Kesik başı İstanbul'a gönderilmiştir 

(Ocak 1521).




 



Diğer Makaleleri

- Karamanoğlu Mehmet Bey... / Tarih : 2018-07-15 09:52:18
- Sultan I. Abdülhamid... / Tarih : 2018-07-14 10:08:58
- Bosnalı Abdullah-ı Rumi... / Tarih : 2018-07-13 10:00:39
- Ordu Şeyhliği Ve Asker İmamlar... / Tarih : 2018-07-12 09:35:36
- İmam Ebu Hanife'nin Talebesine Nasihati... / Tarih : 2018-07-11 09:53:34
- Şekerci Cemil Bey... / Tarih : 2018-07-10 09:50:22
- Hz. Mevlana'nın Gönül İkliminden... / Tarih : 2018-07-09 09:52:45
- Tatlı sözlü ve güler yüzlü olalım... / Tarih : 2018-07-08 10:21:15
- Altuncan Hatun'un Eşi Tuğrul Bey'e Vasiyeti... / Tarih : 2018-06-12 09:38:17
- Yetim Malı Yemenin Haramlılığı... / Tarih : 2018-06-11 09:21:35
- Anne babanın yüzüne sevgiyle bakmak ibadettir... / Tarih : 2018-06-07 09:39:55
- Zeyneb Hatun, Zeynünnisa... / Tarih : 2018-06-06 10:27:34
- Abı hayat nedir, nerededir... / Tarih : 2018-06-05 10:00:22
- Gönül İkliminden... / Tarih : 2018-06-04 09:55:41
- Sümbül Efendi Camisi'nde yatan üç sultan... / Tarih : 2018-06-03 09:50:22
- Ahmed Fergani... / Tarih : 2018-06-02 09:23:39
- İmam Serahsi... / Tarih : 2018-06-01 09:10:45
- Ahh Minel-Fırak... / Tarih : 2018-05-31 09:29:32
- Hakim Nisaburi... / Tarih : 2018-05-30 09:13:11
- Şah-ı Nakşibend Hz.leri... / Tarih : 2018-05-29 10:12:02

Diğer İhsan Muslu Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »