Ortadoğu Gazetesi

2017 YILINA GİRERKEN DÜNYA, BÖLGEMİZ VE TÜRKİYE-II

İsmail Özdemir / 2016-12-28 08:44:31

Geride bıraktığımız Pazartesi günü 2016 yılıyla ilgili dünyanın ve bölgemizin öne çıkan gelişmelerini ele almış ve 2017 yılına girerken aynı coğrafyayı etkileyebilecek gelişmelerin ana görünümünü sunmaya çalışmıştık.

Bugün de kaldığımız yerden, Avrupa Birliği'nin ve Türkiye olan ilişkilerinin 2017 yılında nasıl seyredebileceğine dair değerlendirmeyle devam ediyoruz…

 

AVRUPA İÇİN YIKIM VE DÖNÜŞÜMLERLE DOLU BİR YIL

Avrupa Birliği gerek kendi içerisinde, gerekse yakın ilişki içerisinde olduğu Türkiye başta olmak üzere diğer ülkeler ve uluslararası organizasyonlarla ilişkilerinde sorunlu ve sancılı bir döneme girdi.

Geride kalan son birkaç yılda bazı üye ülkelerdeki ekonomik istikrarsızlık ve krizlerle uğraşmak zorunda kalan AB için aradan geçen her gün yeni sorunların gün yüzüne çıkmasına neden oldu.

Bir yandan Yunanistan ve İspanya gibi birliğe üye ülkelerdeki ekonomik krizleri oluşturulan desteklerle atlatmaya çalışırken, karşılığında ise ismi anılan bu ülkelerde kendisine daha fazla meydan okuma görüntüsünün verilmiş olması kuşkusuz ki AB'yi toplumsal tabandan başlamak üzere yönetim kademesine çıkıncaya kadar her alanda derinden etkiledi. Örneğin Yunanistan, AB'yi kendisine yeteri kadar ekonomik özgürlük ve destek vermemekle eleştirirken, bunun karşısında Almanya'da son derece geniş bir toplum kesimi kendileri çalışırken, Yunanistan gibi ülkelerin üretmeden kendi kazançlarına ortak olmalarına yönelik yoğun bir itiraz benimsemeye başladılar. Aynı düşüncenin ekonomisi kriz yaşayan birlik ülkelerine nazaran daha iyi konumda olan diğer devletlerin vatandaşlarında da olduğunu söyleyebilmek mümkündür. Ekonomik krizlerle başlayan birliğe dair güvensizlik bugün AB'nin hemen her çevresinde hâkim olmaya başladı. Euro bölgesinin dağılacağına dair fikirlerse artmaya başladı.

Diğer yandan Suriye kriziyle beraber şiddeti artan sığınmacı sorunu AB'nin bir başka sorun teşkil eden alanı haline geldi. Özellikle son bir yıldır AB'nin ana gündemi neredeyse bu mesele oldu. Kıtanın güney doğusundan ve güneyinden gelen yoğun sığınmacı akını AB ülkelerini hem özelde hem de genelde ciddi anlamda sıkıntıya soktu. Demokrasi ve insan hakları söylemleriyle yıllardan bu yana dünya siyasetinde başı çeken AB'nin sığınmacı kriziyle ilgili verdiği imtihan her anlamda kendi değerlerini çiğneyen bir yapıda olduğunu gözler önüne serdi.

İlave olarak Fransa ve Almanya'daki terör saldırılarının artması, birliğin güvenlikle ilgili kaygılarını sorgulanır hale getirdi. Ukrayna krizi ve Baltık bölgesinde aradan geçen her gün artan gerginlik ise güvenlik ve ortaklık anlamında yeni adımların atılması gerektiğini gösterdi. Ancak tamda bu noktada ortak bir Avrupa ordusu kurulması fikri canlandırılmaya çalışılırken, bu yapının NATO ile ne derecede uyumlu çalışabileceği sorusu da hala pek çok çevrenin kafasını karıştıran bir soruna dönüştü.

Tüm bunlar yaşanırken İngiltere'nin almış olduğu Brexit kararı, gittikçe inandırıcılığını yitirmeye başlayan AB için adeta kâbusa dönüştü. Birleşik Krallık'tan birliğe yükselen itirazların somut bir sonuç doğurması, sığınmacı krizi, terör saldırıları, güvenlik bunalımları, ekonomik krizler ve eşitsizlik konularının ön plana çıktığı bir dönemde diğer ülkelerde yükselişe geçen aşırı sağcı akımların toplumsal ve siyasal zeminde güç kazanmasına yol açtı. İtalya'da 2016'nın son döneminde yapılan ve hükümetin yetkilerini artırmayı hedefleyen anayasa değişikliği ile ilgili referandumdan "hayır" oyu çıkmış olması da aynı siyasi akımların Avrupa'nın geleceğinde söz sahibi olmaya başladığını gün yüzüne çıkardı.

Böylesi bir süreçte AB'nin iki kilit ülkesinde 2017 yılı içerisinde iki farklı ve önemli seçim yapılacak. Fransızlar Cumhurbaşkanlarını seçerken, Almanya'da ise genel seçimler yapılacak. Fransa'da aşırı sağcı La Penn'in seçimler açısından favori isimlerden olması, paralel şekilde Almanya'da ırkçı akıma sahip olan Almanya İçin Alternatif Parti'nin büyük bir ivme yakalayarak seçimlere katılacak olması "Ortak Avrupa İdealini" ortadan kaldırmaya yönelik en ciddi tehdit ve tehlikelerin başında gösteriliyor. Yaygın bir kanaate göre Almanya Başbakan'ı Merkel'in bu seçimlerin kaybedeni olacağı görüşü hâkimdir.

 

YENİ YILDA TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİ

AB böylesine büyük sorunlar yaşarken, neredeyse her ülkede artan ırkçılığı dengelemek ve frenlemek adına, hali hazırda iktidarda bulunan yönetim organları konumlarını ve siyasal güçlerini koruyabilmek adına yoğun bir Türkiye karşıtlığı söylemi geliştirmeye başladılar.

Neredeyse tüm AB ülkeleri hemen her alanda Türkiye'ye ihtiyaç duyduklarını bilmelerine karşın, sırf siyasi kazanım uğruna Türkiye karşıtı söylemler geliştirerek ve zaman zaman bunu açığa vurarak kendince durumu kotarmaya gayret gösteriyorlar.

Bu çerçevede Avrupa Parlamentosu'nun (AP) Kasım ayı içerisinde aldığı tavsiye kararla "Türkiye ile üyelik müzakerelerinin durdurulması" konusunu gündeme taşıması iki kesim arasında ciddi bir güven sarsılması yaşanmasına sebep olmuştur. Her ne kadar nihai aşamada AB liderleri bu tavsiye kararı uygulamama yönünde bir tavır benimsemişlerse de, seçimlerle asli gündeminden popülist bir söyleme kayacak olan Avrupa siyaseti açısından 2017 yılı Türkiye ile yaşanabilecek yeni gerginlik potansiyelini şimdiden işaret ediyor.

Türkiye'ye karşı samimi yaklaşmayan AB'nin, sığınmacı kriziyle gündeme gelen Geri Kabul Anlaşması'ndaki yükümlülüklerini yerine getirmeyişi ve bunun için Türkiye'nin terörle mücadele yasasını değiştirmesi gerektiğini ısrarla öne sürmesi ikili ilişkilerde yaşanabilecek tıkanıkların ve krizlerin habercisidir.

Türkiye terörizmle içte ve dışta yoğun bir mücadele dönemine girerek, egemenlik haklarını korumaya yönelik meşru çabalar içerisinde bulunuyorken, AB'nin bu durumu görmeyip terörle mücadelenin zaafa uğratılmasına sebep olacak adımların atılmasını beklemesi karşılıklı güven ve samimiyet ilkelerinin yara almasına sebep oluyor.

Kuşkusuz ki 2017 yılının önemli bir bölümünde AB ile yaşanan yeni krizlerin olması tüm bu nedenlerden ötürü oldukça kuvvetli bir ihtimal kazanmaktadır.

AB'nin önde gelen ülkelerinde yaşanacak seçimlerin ardından ortaya çıkacak olan tabloda, "birliğin nasıl bir formatta geleceğe devam edeceği" sorusu netlik kazanmadan da Türkiye ile AB ilişkisinin sağlıklı bir zeminde ilerlemesinin zor olduğunu söylemek gerekir.

Öte yandan Ege denizinde Yunanistan ile yaşanmaya başlayan gerginlikler, Kıbrıs meselesinin çözümüne dair izlenecek tutum ve Doğu Avrupa'da Rusya ile bu coğrafyada bulunan ülkelerin yaşadığı büyük problemler, Türkiye-AB ilişkilerinin (sığınmacı krizi haricindeki alanlarda) seyrini etkileyebilecek diğer ana faktörler arasında yer alıyor.

Şayet ABD'nin yeni seçilen başkanı Donald Trump, seçim öncesinde söylediği gibi NATO ülkelerinin yükümlülüklerini olması gerektiği haliyle yerine getirmemesi durumunda, bu oluşuma verdiği desteği kısıtlayacaklarına dair söylemi gerçeğe dönüşürse o zaman AB'nin çok daha büyük krizler yaşayabileceği sonucu ortaya çıkacağından, böylesi bir durumdan Türkiye'nin de etkilenmesi kaçınılmaz olacaktır.

Açıktır ki AB nezdinde Türkiye'nin önemini ve büyük potansiyelini, karşı karşıya kalınan mevcut sorunlarla beraber doğru bir şekilde değerlendiren çevrelerin sayısı gittikçe tükenmeye başlamıştır. Karşılıklı çıkar ilkesinden kopan Avrupa, popülizmin rüzgârına kapılarak gerçekleri görmekten gittikçe uzaklaşmakta, Türkiye'nin durumunu ve Türkiye'ye olan ihtiyacını doğru değerlendirememektedir.

Dolayısıyla 2017 yılında da AB'nin Türkiye'ye karşı takındığı ikircikli tavrından uzaklaşarak makul bir zeminde ilişkileri sürdürebileceğini söylemek şu aşamada güçtür. AB'nin gündeminde bulunan sorunların fazlalığı da Türkiye ile olan ilişkilerin seyrini geri plana atan, daha çok içe kapanan bir görüntü veren hal alması kaçınılmaz gözükmektedir.




 


Diğer Makaleleri

- Fransa Seçimleri AB Yanlılarına Umut Oldu / Tarih : 2017-05-10 09:58:25
- Uluslararası Siyasette Zorunluluklar Algılaması / Tarih : 2017-05-08 09:40:58
- Suriye'de Çatışmasızlık Bölge Planı / Tarih : 2017-05-05 09:34:44

Diğer İsmail Özdemir Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »