Ortadoğu Gazetesi

Abbasi Halifelerinden Mutasım...

İhsan Muslu / 2017-01-02 08:24:25

Mutasım halife olmadan Ebu İshak adı ile anılmaktaydı. 

Babası Abbasi Halifesi Harun Reşid, 

annesi bu halifenin Türk asıllı cariyesi olan, 

Meride idi. 

Bağdad'da Abbasi Halifeleri sarayı olan "Huld Sarayı'nda'' doğmuştur. 

Tabari Mutasım'ı yetişkin iken siyah sakallı, saçlarının uçları gittikçe kırmızıya yaklaşıp saç ucları kırmızı olarak tasvir etmektedir ve gayet güzel gözleri olduğunu bildirmektedir. 

Diğer tarihçiler onun fiziksel olarak gayet güçlü olduğunu ve okuryazarlığının gayet az, 

hatta hemen hemen ümmi, olduğunu vurgulamaktadırlar.

Ebu İshak, Harun Reşid'in küçük oğullarından olduğu için yetişmesine pek önem verilmemiştir. 

Baba, bir anne ayrı kardeşleri olan Emin 

halifelik dönemi, 809-813 ile Memun halifelik donemi, 813-833 arasında cıkan "Dördüncu Fitne" veya "Büyük Abbasi İç Savaşı" adı da verilen, 

büyük iç savaşta Bagdad'da bulunup orada yaşamıştır. 

Ebu İshak'ın 816'da Hicaz'a Mekke-Medine'ye 

Hacca gittiği Tabari tarafından bildirmektedir. 

Bu hac seferinde yanında askerlerden ve devlet memurlarından oluşan büyük bir refakatci grubu bulunmakta idi. 

Bu hac seferine gidişte bu refakatçiler arasında Yemen valisi tayin olup görevine giden 

"Havdava İbn. Ali İbn. İsa İbn. Maham" da katılmıştı. 

Ebu İshak Mekke'de bu hac seferinde Mekke'de iken kendine refakat eden askeri birliği hacıların yollarını kesip onları soyan "Harici" bir eşkiya lideri üzerine gönderildiği hakkında ayrıntılı olarak vermekte ve ortaya çıkan bir olayı da anlatmaktadır. 

Bir Türk asıllı "gılman" ''kölemen'' asker, 

Ebu İshak'ı bir Harici askerinin çok tehlikeli mızrak hücumundan kurtarmış ve ona Farsça "Aşina ma-ra" ''Beni Hatırla'' diye bağırmıştır. 

Bundan sonra bu Türk asker, "Aşina" lakabıyla 

"Ebu Cafer Aşina" olarak, bilinmiştir. 

Ebu İshak bu seferde isyancı Hariciler eşkiyaları tepeleyip imha etmiştir.

Ebu İshak Hicri 829'da Mısır'da çıkan bir isyanı bastırmakla görevlendirilmiştir. 

O bu isyanı bastırmış ve isyan elebaşılarını idam ettirmiştir.

831'de Bağdat'a dönen Ebu İshak, kardeşi halife Memun'un Bizanslılar üzerine Anadolu seferine iştirak etmiştir. 

Tabari'ye göre bu seferde Ebu İshak'ın komuta ettiği Arap ordusu kolu 30 kadar Bizans tahkimli mevki ve kaleyi ele geçirmiştir.

 

Halifelik yaşamı:

Tabari'ye göre Mutasım, ölen ağabeyi Memun yerine 9 Agustos 833'da halife olmuştur. 

Once askerler Mutasim'a biat etmekten kaçındılar ve Memun'un oğlu Abbas'ın halife olmasını istediler. Fakat Abbas babasının kurmuş olduğu Tyana askeri şehrinden çağrılıp Bağdad'a geldi ve Mutasım'a biat etti. 

Askerler de ondan sonra Mutasım'a biat ettiler.

Tyana, Bağdad ve yeni Samarra şehri devlet merkezi.

Mutasım ağabeyi Memun'un yeniden yaptırıp yerleştiği Tyana şehrini boşaltırdı; 

şehrin yeni yapılmış olan surlarını yıktırdı. 

Şehirde taşınamıyacak her şey yakılıp şehir ortadan kaldırıldı. 

Halifelik devlet merkezi yine Bağdad oldu.

Özellikle Mutasım'ın iktidarına temel olarak kullandığı Türk asıllı kölemen askerler şehir halkı tarafından istenmemekteydi. 

Bu Türk kölemen askerlerin kışlaları Bağdad şehir duvarları dışında olmakla beraber Türk kölemenler şehir halkı tarafından devamlı şikayet konusu ve sosyal çekişme odağı olmaktaydı. Bağdad şehrinde Türk kölemenler aleyhinde devamlı çekişmeler ve hatta isyanlar çıkmaktaydı.

Sonunda babasının Rakka'ya ve ağabeyi Memun'un da kendine yeniden yaptırdığı Tyana'ya çekilmesini göz önüne alarak, 

Mutasım 833'de kendi devlet merkezi için Bağdad'ın 125 km güneyinde o zaman bir eski harabe şehri olan Samarra'yı yeni devlet merkezi olarak seçti. 

Bu şehirde saraylar, camiler, 

diğer halka yararlı binalar, parklar; 

devlet divan memurlarının çalıştığı binalar ve askerler için kışlalar kuruldu.

 

Babek Ayaklanması:

Bu Halifeyi, en çok uğraştıran sorun Babek isyanı olmuştur. 

Babek, kuzey İran'da gelişen Hürremiyye adlı bir dinsel topluluğun başkanıydı. 

Bu topluluk Ebu Müslim Horasani'nin Abbasiler tarafından öldürülmesinin öcünü almak üzere, 

816-817'de halife Memun döneminde Azerbaycan civarında isyan etti. 

Mutasım'ın halifeliği döneminde ise, 

Babek askerlerini ta güneye Hamedan'a kadar göndererek bu bölgelerdeki huzur ve düzeni bozdu. Hemedan'a Mutasım'ın "İshak bin İbrahim bin Müsab" komutasında gönderdiği ordu, 

Babek taraftarlarının ordularını yenip onların Bizans'a kaçmasına neden oldu. 

Fakat Kuzey İran'da büyük kitleler Babek'in inançlarına katıldılar ve ordularını büyüttüler. 

Mutasım Babek sorununa katî bir çare aradı ve en sonunda Türk asıllı olan ve gayet yetenekli Abbasi generali olan "Afşin Haydar bin Kavuş'a'' büyük ve çok iyi disiplinli bir ordu sağlayarak ona mutlaka Babek'in ele geçirilmesi için kati bir emir verdi. 

Afşin önce bir sıra tahkimli mevki ve kaleden oluşan bir savunma hattı meydana getirdi ve çok iyi organize edilmiş ulak sistemi kurarak sistematik olarak Babek'in hücumlarını durdurmayı başardı. 

Bu seferinde Afşin çok sayıda esiri Babek'in zulmünden kurtardı ve Babek'in eline geçirmiş olduğu büyük servetleri ganimet olarak kendine ve ordusuna dağıttı. 

Sonra elinde esir olan Babek'i ve kardeşini tutuklu olarak Samarra'ya getirdi. 

Samarra'da Babek bir fil sırtında gezdirildi; 

4 Ocak 838de kendi cellatı tarafından idam edildi ve kesilmiş kafası çeşitli şehirlerde halka gösterilmek üzere Horasan'a gönderildi. 

Babek'in kardeşi ise, sonradan Bağdad'da idam edildi.

Tabari'ye göre Mutasım görecelikle hayatı fazla ciddiye almayan, nazik, hoşa giden ve hayırsever tabiatlı bir hükümdardı.




 



Diğer Makaleleri

- Melik Gazi... / Tarih : 2017-01-23 08:40:12
- Kırım Tatarları... / Tarih : 2017-01-22 08:59:20
- İmam-ı Buhari Hazretleri... / Tarih : 2017-01-20 08:15:11
- Sabit Bin Kurra... / Tarih : 2017-01-19 08:27:38
- Mehmet Emin Yurdakul... / Tarih : 2017-01-17 08:41:11
- İbrahim Hakkı Hazretlerinden Öğütler.. / Tarih : 2017-01-16 08:57:10
- Suriye toprakları dünü ve bu günü... / Tarih : 2017-01-15 11:36:12
- Selami Ali Efendi... / Tarih : 2017-01-13 13:10:55
- Hasan Hüsnü Efendi... / Tarih : 2017-01-12 09:05:21
- Bugünkü gençlik neden mutlu olamıyor... / Tarih : 2017-01-11 08:54:21
- Recaizade Mahmut Ekrem...! / Tarih : 2017-01-10 09:01:27
- ZEYNÜDDİN-İ HAFİ... / Tarih : 2017-01-09 09:07:34
- Ali Haydar Efendi... / Tarih : 2017-01-08 09:26:02
- Neyin Türk Tasavvuf Düşüncesi... / Tarih : 2017-01-07 09:31:14
- İbn Hişam... / Tarih : 2017-01-06 08:28:20
- Ali Şir Nevai... / Tarih : 2017-01-05 08:31:16
- Ebu Bürde Bin Ebi Mürsel Eş'ari... / Tarih : 2017-01-04 08:33:26
- Abdülmecid Han... / Tarih : 2017-01-03 08:37:43
- Kara Timurtaş Paşa... / Tarih : 2017-01-01 11:38:03
- ERTUĞRUL BEY... / Tarih : 2016-12-31 08:43:12

Diğer İhsan Muslu Makaleleri : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  İleri »